امروز : یکشنبه، 27 مرداد 1398

آسیب های اجتماعی را در یک نگاه بشناسید/مسائل اقتصادی سنگ بنای آسیب های اجتماعی

تاریخ انتشار : 23 دی 1397, 23:51
  • +3
آسیب شناسی  اجتماعی social-pathology مفهوم جدیدی است که از علوم زیستی گرفته شده و مبتنی بر تشابهی است که دانشمندان بین بیماری های عضوی و آسیب های اجتماعی(کجرویها) قائل می شوند. واژه آسیب شناسی از دیدگاه پزشکی به فرایند ریشه یابی بیماری ها گفته می شود

آسیب اجتماعی به هر نوع عمل فردی یا جمعی اطلاق می شود که در چارچوب اصول اخلاقی و قوامد عام عمل جمعی رسمی و غیر رسمی جامعه محل فعالیت کنشگران قرار نمی گیرد و در نتیجه با منبع قانونی و یا قبح اخلاقی و اجتماعی روبرومی گردد.

به همین دلیل، کجروان سعی دارند کجروی ها خود را از دید ناظران قانون، اخلاق عمومی و نظم اجتماعی پنهان نمایند؛ زیرا در غیر این صورت با پیگرد قانونی، تکفیر اخلاقی، طرد اجتماعی مواجه می شوند(عبدالهی ،1383:15)

جای سوال این است که آسیب ها و انحرافات اجتماعی چگونه پدید می آیند و عوامل پیدایش آسیب ها و انحرافات اجتماعی کدامند؟بررسی و ریشه یابی انحرافات اجتماعی از اهمیت زیادی برخوردار است انحرافات و مساعل اجتماعی امنیت اجتماعی سلب و مانعی برای رشد و توسعه جامعه محسوب میشود.

به طور کلی،هر رفتاری که از آدمی سر میزند،متاثر از مجموعه ای از عوامل است که به طور معمول در طول زندگی سر راه وی قرار دارد و وی را به انجام عملی خاص وادار می کند.

هر چند بررسی عمیق انحرافات اجتماعی مجال دیگری می طلبد،اما به اجمال به چند عامل مهم پیدایش انحرافات اجتماعی اشاره می گردد عوامل به وجود آورنده انحراف و کجروی در جوامع مختلف یکسان نیست و مناطق از نظر نوع جرم ،شدت و ضعف تعداد و نیز از نظر عوامل متفاوتند.

این تفاوت ها را میتوان در شهرها روستاها و حتی در مناطق مختلف و محله های یک شهر مشاهده کرد،در هر جامعه و محیطی سلسله عواملی همچون شرایط جغرافیایی اقلیمی ،وضعیت اجتماعی ،اقتصادی،موفقیت خانوادگی،تربیتی،شغلی و طرز فکر و نگرش خاصی حاکم است که هر یک از این ها در حسن رفتار و یا بد رفتاری افراد موثر است.

شهرنشینی لجام گسیخته،گسترش حاشیه نشینی و فقر،اتلاف منابع و انرژی را به دنبال دارد حاشیه نشینی در شهرها با جرم رابطه مستقیم دارد.تنوع و تحول،اختلاف فاحش طبقات اجتماعی ساکن شهرهای بزرگ،تورم و گرانی هزینه های زندگی ،موجب میشود تا افراد غیر کارامد که درآمدشان زندگی ایشان را کفاف نمی دهد.

برای تامین نیازهای خود،دست به هر کاری هر چند غیر قانونی بزنند.از دیگر عوامل محیطی جرم،میتوان فقر،بیکاری،تورم و شرایط بد اقتصادی نام برد که بر همه احاد جامعه،اقشار،گروه ها و نهادها تاثیر گذاشته و آنان را تحت تاثیر قرار می دهد.

در پیدایش انحرافات اجتماعی و رفتارهای ناهنجار و آسیب زا عوامل متعددی به عنوان عوامل پیدایش و زمینه ساز می تواند موثر باشد.
عوامل فردی جنس، سن، وضعیت ظاهر و قیافه، ضعف و قدرت، بیماری، عامل ژنتیک و.... عوامل روانی؛ حساسیت، نفرت، ترس و وحشت، اضطراب، کم هوشی، خیال پردازی، قدرت طلبی، کم رویی، پرخاشگری، حسادت بیماریهای روانی و ..... عوامل محیطی؛ اوضاع و شرایط اقلیمی،شهر و روستا،کوچه و خیابان،گرما و سرما و.....عوامل اجتماعی؛خانواده، طلاق، فقر، فرهنگ، اقتصاد، بی کاری، شغل، رسانه ها، مهاجرت، جمعیت و....از آنجا ممکن است در پیدایش هر رفتاری ،عوامل فوق و یاقی عوامل دیگری نیز موثر باشد.

از این رو، نمیتوان به یک باره فرد بزهکار را به عنوان علت العلل در جامعه مقصر شناخت و سایر عوامل را نادیده گرفت.اگر فرد،هرچند برای سرگرمی و تنوع و تفرج دست به بزهکاری بزند،این کار وی کم کم زمینه ای خواهد بود تا به سمت و سوی بزهکاری سوق یابد.

دلیل عمده این کار،چگونگی شروع به انجام بزهکارانه و کشیده شدن فرد به این راه است.افراد بزهکار افرادی هستند که همه زمینه ها و شرایط لازم را برای انحراف در آنان وجود دارد.

مهمترین عامل انحراف افراد و ارتکاب عمل ناهنجار:

در حین حال،به طور مشخص میتوان عوامل عمده زیر را به عنوان بسترها و زمینه های پیدایش انحرافات اجتماعی و یا هر رفتار نابهنجار نام برده عوامل که نقش بسیار کننده ای در پیدایی هر رفتاری،اعم از بهنجار و ناهنجار،ایفا میکنند.

در عین حال مهمترین عامل یعنی خود فرد نیز نقشی تعیین کننده ای در این زمینه بازی می کنند.اجمالا علل و عوامل پیدایش آسیب های اجتماعی،به ویژه در میان نوجوانان و جوانان را میتوان به سه دسته عمده تقسیم نمود.
1) عوامل معطوف به شخصیت
2) عوامل فردی
3) عوامل اجتماعی 

عوامل شخصیتی این دسته از عوامل معطوف به عدم تعادل روانی،شخصیتی و اختلال در سلوک و رفتار است که به برخی از آنها اشاره میشود.ویژگی های شخصیتی افراد بزهکار و کجرو ارتکاب رفتارهای ناهنجار و خلاف مقررات اجتماعی است. ولی معمولا از نظر مرتکب و عوامل آن در اصل و یا در مواقعی خاص، این گونه رفتارها ناپسند شمرده نمیشود. افراد رنجور و روان پریش نسبت به ارزش ها،هنجارها و مقررات اجتماعی بی تفاوت بوده و کمتر آنها را رعایت می کنند.

اعمال و شیوه های رفتاری این گونه افراد نظام اجتماعی را متزلزل و گاهی نیز مختل می کند و موجب میشود.که رعایت ارزشهای اخلاقی و هنجارها در جامعه و نزد سایر افراد زیر سوال رفته و آن را به پایین ترین سطح عمل تنزل دهد.برخی از مشخصه های بارز و برجسته شخصیتی این گونه افراد، خودمحوری، پرخاشگری، هنجارشکن، فریبندگی ظاهری و عدم احساس مسولیت می باشد.

این گونه افراد به پیامد عمل خود نمی اندیشند، در کارهای خود بی پروا و بی ملاحظه هستند و در پند گرفتن از تجربیات، بسیار ضعیف بوده و در قضاوت های خود یک سویه می باشند. این نوع شخصیت ها عمدتا ازمحیط اجتماع،خانه و مدرسه فرار کرده، پایبند قواعد، مقررات و هنجارهای اجتماعی نیستند و به دنبال هر چیزی می روند که جلب توجه کند.حتی در پوشش و سبک و شکل ظاهری خویش،به ویژه در شیوه لباس پوشیدن، آرایش مو و صورت به گونه ای که خلاف قاعده و خلاف سبک مرسوم سایر افراد اجتماع باشد عمل میکنند. تا جلب توجه نمایند.گروهی از افراد بزهکار و کجرو نیر ویژگی های شخصیتی دیگری دارند.

خود محوری پیوسته به تمجید و توجه دیگران نیازمندند و در روابط خود با مردم به نیازها و احساسات آنان توجه نمی کند.این افراد اغلب با رویاهایی در مورد موفقیت نامحدود و درخشان،قدرت،زیبایی و روابط عاشقانه آرمانی سرگرم اند.اغلب این افراد والدینی داشته اند.که از نظر عاطفی نسبت به آنان بی توجه اند.یا سرد و طرد کننده بوده و یا پیش از حد به آنان محبت کرده و ارج می نهند.آنان به علت سرکوب خواسته ها و فقدان ارضای تمایلات درونی،از کانون خانواده بیزارشده و به رفتارهای ناهنجار نظیر فرار از خانه،ترک تحصیل،سرقت و اعتیاد گرایش پیدا می کنند.

گروهی نیز افراد برون گرا و به دنبال لذت جوی آنی هستند،دم را غنیمت می شمارنند.دوست دارد در انواع مهمانی ها و جشن ها شرکت کنند.تشنه هیجان و ماجرا جویی اند.به همین دلیل برای لذت جویی دست به اعمال خلاف بزهکارانه می زنند. از دیگر مشکلات روحی روانی که منجر به رفتارهای ضد اجتماعی میشود.

میتوان به ضعف عزت نفس ،احساس کمتری،فقدان اعتماد به نفس،احساس عدم جذابیت افسردگی شدید،شیدایی و اختلال خلقی اشاره نمود.چنین افرادی معمولا مستعد انجام رفتارهای نسنجیده و انحرافی هستند.

ابراهیم رهامی/فعال اجتماعی


لینک کوتاه مطلب: https://poldokhtarnews.ir/?newsid=525

نظر دهید :

نام شما :*
ایمیل شما :
نظر شما :
کد را وارد کنید : *
عکس خوانده نمی شود