تازه ها
امروز : شنبه، 4 خرداد 1398

هپاتیت B را بیشتر بشناسیم

تاریخ انتشار : 18 دی 1397, 00:05
  • +5
كبد عضوي است كه در بسياري از فعاليتهاي حياتي بدن، مانند مقابله با عفونت ها، متوقف كردن خونريزي، پاك كردن خون از سموم و داروها، و ذخيره انرژي در بدن نقش دارد.

هپاتيت به معناي التهاب كبد است كه فعاليتهاي آن را مختل مي سازد اين بيماري به علتهاي مختلفي ايجاد م يشود. يكي از اين علتها آلودگي به ويروس هپاتيت B است. 

ويروس هپاتيت B

عامل بروز بيماري هپاتيتB در انسان است. اين ويروس در كبد انسان جايگزين شده و تكثير مي نمايد. مواد توليد شده توسط اين ويروسها به گردش خون م يريزند. بخش فعال ويروس در قسمت مركزي آن قرار دارد.

هپاتيت B

براساس آخرين گزارشات سازمان بهداشت جهاني (WHO) حدود 400 ميليون نفر در سراسر جهان حامل ويروس هپاتيتB هستند.

شيوع ناقلين هپاتيتB در جامعه ايراني حدود 14.۲ درصد است. آمار در شهرها و مناطق مختلف كشور متفاوت است. از سال 1372 كليه نوزادان در كشور تحت واكسيناسيون ضد هپاتيتB قرار گرفت هاند و به همين دليل از ميزان بروز موارد جديد كاسته شده است.

علائم و نشانه ها

بيماري هپاتيت مي تواند بدون علامت باشد و يا علايمي بسيار شديد همراه با گرفتاري شديد كبدي ايجاد كند. معمولا پس از ورود ويروس به درون بدن و پس از يك دوره نهفتگي، علايمي شبيه سرماخوردگي مثل ضعف، خستگي، احساس كسالت، بي اشتهايي، تب، درد عضلاني، التهاب مفاصل و بثورات پوستي ممكن است ايجاد شود.

معمولا كودكان علائم خفيف تري را بروز  ميدهند و بيشتر بدون علامت هستند. بسياري از مبتلايان به اين بيماري علائمي دال بر بروز زردي نميدهند، علت اين امر ابتلا در دوران نوزادي و كودكي است ،كه اغلب بدون علامت است.

تشخيص هپاتيت B

در اغلب موارد تشخيص آلودگي به ويروس هپاتيت «بي » به دنبال اهداي خون و يا انجام تست آزمايشگاهي رخ ميدهد و اين افراد معمولا هيچگونه علامتي نداشته و از آلوده بودن خود تعجب ميكنند. 

بدنبال كشف يك مورد HBsAg مثبت در خانواده، انجام اين آزمايش در خواهر، برادر، والدين، همسر و فرزندان ضروري است.

انجام آزمايش خون قبل از تلقيح واكسن ضد هپاتيت «بي » توصيه مي شود. ممكن است اين تصور وجود داشته باشد كه چرا براي خواهر و برادر و پدر و مادر انجام آزمايش ضروري است؟ و ممكن است در حال حاضر آنها زندگي جداگانه اي داشته و مرتبط با بيمار نباشند؟

پاسخ اين است كه ممكن است كه در دوران كودكي و به صورت مشترك ابتلا صورت گرفته باشد و بهتر است همه افراد براي يكبار در طول عمر خود آزمايش هپاتيت «بي » بدهند.


راه هاي انتقال

ويروس هپاتيت «بي » از راههاي زير منتقل مي شود:

انتقال از راه خون و فرآورده هاي خوني:

سابقه تزريق خون آلوده به ويروس (خوشبختانه خونهاي موجود در كشور از نظر ابتلا به هپاتيت «بي » مشكلي ندارند) استفاده از سرنگ مشترك جهت تزريق، خالكوبي و تاتو كردن يا سوراخ كردن گوش با وسايل آلوده، استفاده از مسواك يا تيغ ريش تراشي كه مي تواند آلوده به خون باشند و فرو رفتن اتفاقي سوزن آلوده به ويروس در بدن.

انتقال از طريق مادر آلوده به نوزاد:

اين راه مهمترين راه انتقال بيماري هپاتيت «بي » در ايران است. چه بسيار مواردي است كه ما با خانواده اي روبرو مي شويم كه چند نفر از فرزندان دچار هپاتيت «بي » مي باشند و علت آن را بايد در تماس هاي دوران كودكي جستجو كرد.

انتقال از راه جنسي:

ويروس هپاتيت در ترشحات بدن از قبيل بزاق، مايع مني و ترشحات مهبل وجود دارد. عدم رعايت اصول صحيح فعاليت جنسي و يا ب يبندوباري جنسي ميتواند موجبا نتقال هپاتيت شود. باید توجه داشت که در صورت استفاده از واکسن هپاتیت بی در همسر افراد مبتلا و ایجا آنتی بادی ضد ویروس بی، نیازی به استفاده از روشهای پیشگیری هنگام تماسهای جنسی نیست.

انتقال از طريق اقدامات دندانپزشكي:

انجام اقدامات دندانپزشكي در مراكزي كه از وسايل غير بهداشتي و با روشهاي غير صحيح وسايل خود را ضد عفوني مي نمايند، مي تواند موجب انتقال بيماري شود.

انتقال در بين اعضاي خانواده:

ويروس هپاتيت در اثر برخوردهاي ساده روزانه مانند صحبت كردن، دست دادن، بوسيدن، در آغوش گرفتن و يا در مكانهايي مانند استخرها منتقل نميشود.اين ويروس با مواد ضد عفونی كننده نظير گلوتا آلدئيد، كلروفرم و فرمالين از بين ميرود

 هپاتيت و انتقال داخل خانواده

اگر در خانواده يك فرد ناقل هپاتيت وجود داشته باشد، امكان انتقال بيماري به ساير افراد خانواده وجود دارد و نحوه انتقال از طريق ورود خون فرد ناقل هپاتيت به مخاط و يا خون فرد سالم است. مثلا با عطسه كردن، ذرات دهان فرد آلوده به چشمان افراد سالم مي تواند سبب انتقال بيماري شود و به همين دليل هنگام عطسه كردن بايد مقابل دهان با دستمال پوشانده شود. البته همانطور که قبلا گفته شد انتقال بیشتر خونی است و در صورت تلقیح واکسن خطری وجود نخواهد داشت.

ازدواج و هپاتيت B:

سؤال مهمي است: آيا فرد مبتلا به هپاتيت بي » مي تواند ازدواج كند؟ و آيا هنگام خواستگاري بايد به طرف مقابل، حقيقت را بيان كند؟ اصولا معاشرت براي افراد مبتلا به هپاتيت B منعي ندارد. ازدواج براي دختران و پسران مبتلا به هپاتيت «بي » منعي ندارد و طرف مقابل بايد آزمايش داده و پس از آن تحت واكسن هپاتيت «بي » قرار گيرد.

ضد عفوني كردن لباسها و وسايل آلوده

براي ضد عفوني كردن وسايل و لباسها، مي توان پس از تميز كردن لكه هاي خون و يا ساير مواد، لباسها را در آب جوشانده و يا به مدت نيم ساعت آنها را در محلول آب ژاول نيم درصد ( ده قسمت آب، يك قسمت آب ژاول) يا ماده ضد عفون يكننده لباسها قرار داد.

ناقل هپاتیت

ويروس هپاتيت مي تواند براي سالها به صورت نهفته در بدن باقي بماند و فرد در واقع به عنوان «ناقل هپاتيت » شناخته شود.

بيماري هپاتيت به كساني گفته مي شود كه ويروس هپاتيت در خونشان بيش از 6 ماه وجود داشته باشد، حال عمومي خوبي داشته و در بررسي آزمايشگاهي اختلال در كار كبد آنان مشاهده نشود و همچنین میزان ویروس هپاتیت بی در خون کم بوده...

در چنين شرايطي ويروس به صورت مسالمت آميز در داخل بدن وجود دارد ولي به كبد آسيبي نمي رساند. در ايران ناقلين هپاتيت «بي 14/2 » درصد جمعيت را تشكيل ميدهند.

علايم و نشانه ها در ناقلين

در اغلب موارد عفونت از مادران آلوده به نوزادان منتقل مي شود و تا سالها علامتي ديده نمي شود. در برخي موارد نيز به دنبال هپاتيت حاد ويروسي، فرد ناقل بيماري مي شود.

تاكنون درماني براي ناقلين هپاتيت «بي » ارائه نشده است و از آنجايي كه عملكرد كبد آنان خوب است، نيازي به درمان نيز ندارند.

مصرف بيشتر سبزيجات و ميوه جات تازه، مصرف بيشتر محصولات دريائي ماهي و... و پرهيز از مصرف چربي و اغذيه آماده و مصرف بيشتر ويتامين B1 م يتوانند در جلوگيري از فعال شدن بيماري و حتي منفي شدن HBsAg مؤثر باشند.

بايد توجه داشت كه هپاتيت «بي » حاد در 90 تا 95 درصد موارد به طور خودبخودي بهبود يافته و ويروس آن نيز به صورت كامل از بدن دفع مي شود. در 5 تا 10 درصد موارد ويروس در بدن باقي م يماند و حالت ناقل هپاتيت پيش مي آيد.

ناقلين هپاتيت بايد به موارد زير توجه نمايند:

براي بررسي وضعيت كار كبد خود جهت معاينات و انجام آزمايشات خوني هر شش ماه يك بار به پزشك مراجعه نمايند.

كليه اعضاي خانواده (همسر، فرزندان و كساني كه در يك مكان با اين افراد زندگي مي‌كنند) بايد برعليه هپاتيت «بي » واكسينه شوند.

در صورت مراجعه به دندانپزشك، آزمايشگاه، پزشك و اصولا هر جاي ديگري كه خطر انتقال ويروس به ديگران وجود دارد، حتمآ او را از وجود ويروس هپاتيت در بدن خود آگاه نمايند.

از مصرف مشروبات الكلي واستعمال دخانيات جداً پرهيز نمايند.

از اهداي خون خودداري نمايند.

افراد چاق بايد تلاش كنند تا اضافه وزن خود را كاهش دهند.

از وسايل و لوازم شخصي مثل سرنگ، تيغ، مسواك، ريش تراش، حوله و... هرگز به صورت مشترك استفاده نكنند.

چند تذكر:

ناقلين هپاتيت «بي » مي توانند ازدواج كنند ولي همسر آنان بايد بر عليه اين بيماري واكسينه شده و از تأثير مثبت واكسن مطمئن شد. خطر انتقال عفونت در زندگي زناشويي سالم بسيار كم است.

بررسي همه زنان باردار از نظر هپاتيتB ضروري است تا در صورت كشف عفونت از انتقال بيماري به نوزاد پيشگيري شود.

بهتر است خانم هاي مبتلا به هپاتيت «بي » اگر به تعداد كافي فرزند دارند از حاملگي مجدد خودداري نمايند.

ناقلين هپاتيت مي توانند مثل بقيه مردم زندگي كنند.

سرانجام ناقلين هپاتيت B

در اغلب موارد سازگاري طولاني مدتي بين ويروس هپاتيت و سيستم دفاعي ميزبان بوجود مي آيد كه ممكن است تا سالها وجود داشته باشد و بيمار مشكل كبدي پيدا نكند. گاهي ويروس تا آخر عمر به صورت نهفته باقي مي ماند. 

درمان هپاتيت B

هپاتيت مزمن نياز به درمان دارد و در صورت درمان داروئي مي توان آنها را تبديل به حالت غيرفعال كرد. از داروهاي موجود در بازار كه مورد تأييد در درمان هپاتيت بي » قرار گرفته اند ميتوان از تركيبات تزريقي مثل اينترفرون معمولي و پگ ( و خوراكي مثل لاميوودين، آدوفووير و انتاكاوير وتنوفوویر نام برد) . براي تصميم در مورد درمان بايد به وضعيت بيمار و شرايط تحمل دارو توجه كرد. مدت درمان نيز از 6 ماه تا يك سال با مصرف اينترفرون و در داروهاي خوراكي بيش از 5 سال م يباشد.

واكسيناسيون

بهترين راه مقابله با ابتلا به بيماري هپاتيت «بي » تزريق واكسن آن است به همين دليل واكسيناسيون آن در كليه نوزادان و افراد در معرض خطر انجام مي شود.

واكسن هپاتيت «بي » معمولا در سه نوبت و به فواصل يك ماه و 6 ماه پس از اولين تزريق مي باشد.

تزريق واكسن بايد عضلاني و حتمآ در عضله و بازو صورت گيرد. تزريق واكسن هپاتيت «بي » در عضله باسن سبب كاهش تأثير آن مي شود.

توصيه مي شود تا آنتي بادي ضد هپاتيت «بي (HBsAb) يك تا سه ماه پس از كامل شدن نوبتهاي تزريق واكسن انداز ه گيري شود. اگر پاسخ آنتي بادي بيش از 100 واحد بي نالمللي باشد، بهترين پاسخ تلقي و تا سالها باقي مي ماند. مقادير بيش از 10 و كمتر از 100 نيز مورد قبول است.

افراد زير بايد واكسن تقليح نمايند:

همه نوزادان متولد شده.

كاركنان بهداشتي  درماني كه ممكن است با خون و فرآورد ههاي آن و يا با سوزن و يا ساير وسايل آلوده به ويروس در تماس باشند.

اين گروه شامل افراد زير مي‌باشند: پزشكان، جراحان، پرستاران، دندانپزشكان، كمك دندانپزشكان، دندانسازان و دانشجويان گروههاي مختلف پزشكي، كاركنان بخش هاي دياليز، كاركنان آزمايشگاهها، بانك خون و سازمان انتقال خون و كساني كه در خانه از افراد عقب افتاده مراقبت م يكنند. به گروههاي فوق افراد پرخطر گفته مي شود

تزريق سه نوبت واكسن هپاتيت «بي » و بررسي آنتي بادي ضد ويروس هپاتيت «بي » يك تا سه ماه پس از آن ضروري است.

همسر، فرزندان، والدين و كليه كساني كه با فرد ناقل هپاتيت بي » زندگي مي‌كنند‌. اين افراد بهتر است كه هر 5 سال يكبار مجدداً ازنظر آزمايشات بررسي شوند

بيماراني كه در معرض تزريق خون مكرر هستند نظير بيماران مبتلا به هموفيلي، تالاسمی، همودياليز و يا معتادان تزريقي.


نكاتي در مورد واكسيناسيون:

عوارض اين واكسيناسيون بسيار جزئي است و عمدتاً شامل سوزش و قرمزي در ناحيه تزريق در برخي از بيماران است.

استفاده از واكسن موجود در بازار براي ناقلين اين بيماري توصيه نمي شود.

افراد خانواده ناقلين هپاتيت «بي » بايد قبل از تلقيح واكسن، آزمايش هپاتيت (HBsAg) انجام دهند.

تزريق يادرآوري پس از 5 سال تلقيح كامل واكسن هپاتيت بي » ضروري نيست.

و اما سخن آخر

امروزه مي توان با بيمار هپاتيت «بي » زندگي كرد، كار كرد، معاشرت كرد، ازدواج كرد، صاحب فرزند شد و... پس نگران نباشيد.

دکتر مصیب مرادیانی/ فوق تخصص بیماری‌های گوارش، کبد و متخصص داخلی



لینک کوتاه مطلب: https://poldokhtarnews.ir/?newsid=497

نظر دهید :

نام شما :*
ایمیل شما :
نظر شما :
کد را وارد کنید : *
عکس خوانده نمی شود