نگاهی به مشک آب (مشکه)

تاریخ انتشار : 4 دی 1400, 16:42
لرها از پوست سالم بز، مشک آب، مشک دوغ یا خیک ماست درست می کنند. از پوست کوچکتر، خیک روغن می ساختند و در این صورت موهای آن را نمی کندند. برای ساخت مشک ابتدا لازم می شد پوست را عمل بیاورند. فیلبرگ چگونگی این کار را در بخش جنوبی لرستان در دهه 1930 در کتاب خود آورده و پتی جوواتسن چگونگی آن را در بخش شمالی لرستان، در حدود 1960 توصیف کرده است. 

عمل آوردن پوست به عهده زنان بود، اما در عین حال می توانستند، مشک آب را از بازار نیز بخرند. برای عمل آوردن پوست، هر چه ممکن بود، موها را از پوست بز می کندند، برای این کارپوست را یک هفته در مخلوطی از دوغ و آرد می گذاشتند، سپس پوست را می شستندو آب می کشیدند و یک هفته دیگر در مایعی به نام جَف (جَفت) حاصل از خیساندن پوست بلوط در آب، می خواباندند و داخل پوست را به دقت با چاقو می تراشیدند.

آنگاه دو نفر پوست را در دو جهت مخالف کاملا می کشیدند و اندک اندک اما محکم با شن پر می کردند و با چوب استوانه ای کوتاهی بر آن می کوبیدند، مکّرر با مایع جَفت نرم می کردند. 

در آخر کار پوست بز را دست کم نیم ساعت روی دود آتش بلوط می گرفتند تا دود داخل مشک جمع شود.برای اتمام کار تکه ای پوست را به سوراخ دُمبلیچه یا سُرین مشک می دوختند تا بسته شود، سوراخ  پاها را با بند محکم می کردند، از سوراخ گردن به عنوان دهانه مشک استفاده می بردند.

بدین ترتیب، گوسفند و بز نه تنها غذا و نوشیدنی عرضه می کند بلکه اکثر وسایل نگاهداری و حفظ غذاهای ضروری را نیز فراهم می آورد، بخصوص از پوست بز خیلی بهره می برند. به گمان آنها پوست بز کیفیت بهتری دارد و کمتر  لارو و حشرات آنها را سوراخ می کند

توضیحات: عکس مربوط به ۵۷ سال قبل، دو زن از هلیلان نزدیک شاه محمد/ تذکر: برای عمل آوردن مشک لازم است مخلوط آب و دوغ یا تله برای درست کردن همونه که بجای توبره استفاده میشد ماسه برای کولکه یا مشکه بزن جای دوغ و جفت برای مشکه آب و اغلب در بازار دزفول انواع مشک را می توانستند بخرند.


احمد پرویز/ دکترای باستان شناس


لینک کوتاه مطلب: https://poldokhtarnews.ir/?newsid=2993

نظر دهید :

نام شما :*
ایمیل شما :
نظر شما :
کد را وارد کنید : *
عکس خوانده نمی‌شود