چیت؛ هنر زیبای زنان لر با قدمتی هزاران ساله

تاریخ انتشار : 2 اسفند 1399, 09:36
پیشینه ی آیین و فرهنگ غنی لرستان، بر میگردد به ایلاتی که حرفهای نگفته و هنرهای نهفته ی بسیار داشته اند و چیت یکی از صدها هنر دست زنان و مردان ایلاتی است که قدمتی همتای بشریت برایش میتوان در نظر گرفت.

چیت، بافتنی عاشقانه ای نهفته در میان ابیات شادی و مویه و آکنده از مهر دستان پینه بسته ی مادرانی است که در آرزوی آسایش و رفاه خانواده نخ ریسی می کردند و سنگ میبستند و نی برش میزدند و گاهی برای تازه داماد خود نقش و نگاری عشق آلود و دلپذیز می بافتند.

زنان ایل باهم آستین همت بالا می زدند و برای امنیت و آسایش فرزندانشان و برای حفاظت از دام ها که سرمایه و تنها راه امرا معاششان محسوب می شد، خود را مشغول بافتن حصاری از جنس طبیعت می کردند.

هنری که می توانست به راحتی و با خلاقیت وارد زندگی امروز شود کم کم به دست فراموشی سپرده شد و به جای بهره بردن از نبوغ و هنر ذاتی و آموزشات ارزشمند سینه به سینه منتقل شده به فراموشی سپردنش را انتخاب کرده ایم.

به قلک جا مانده از دوران کودکی ام که دست ساز مادرم می باشد، نگاه میکنم باورم نمی شود، یک نوجوان ۱۷ ساله آن را بافته باشد و دور از تصور است برایم که چگونه میتوان بی هیچ آموزشی خلاقانه از روی ساخت چیت های ساده این قلک بسیار زیبا ساخته شود.

نه فقط لرستان در هر کجا که ردپایی از ایل و ایلیاتی باشد چیت بافی مرسوم بوده و استفاده از آن ضروریست و این هنر کهن می توانست با تشکیل کارگاههایی وارد بازار عرضه در سطح کشور و حتی بازار دیگر کشورها شود ولی متاسفانه تا کنون اقدامات بسیار نامحسوسی در این زمینه صورت گرفته که متعلق به شهرستان ما نمی باشد.

چیت بافی نیز می توانست مانند دیگر کاردستی ها چون سفال و فرش وارد خانه ها شود و نه فقط مختص سیاه چادر ها باشد اما این کار مستلزم همکاری مسئولان و مدیران ارگانهای است که میتوانند در گسترش آن نقش داشته باشند.

برخی آن را اولین زیر انداز دست ساز بشریت می دانند، زیرا در کاوش ها به این نتیجه رسیده اند که انسان اولین زیرانداز خود را همانند چیت از نی های بافته شده تهیه کرده است.

چیت ها کاربردهای چندگانه و نقوش و طرح و رنگ های متنوعی داشته و بر اساس آن در زندگی به کار گرفته شده اند. هر چند که هنوز هم در زندگی کوچ روها این هنر زیبا رنگ و بوی خود را حفظ ساخته است اما متاسفانه در زندگی عموم مردم با وجود محاسن زیاد ،دیگر جایی ندارد.

اگر به تماشای سیاه چادرها رفته باشید حتما چیت را چون حصاری در اطراف نشیمن گاه خود و یا دام هایشان خواهی دید، چیت ها در گذشته با رنگ های مختلف برای مکان های مختلف استفاده می شدند چنان که برای محل نشستن مردان و پذیرایی از میهمانانشان از چیت هایی استفاده می شود که به رنگ های قرمز، قهوه ای، مشکی و سبز است و اصولا از رنگ های سنگین برای محل نشستن مهمانان خود بهره می برند.

مواد مورد استفاده در ساخت آن از نی و موی بز می باشد و زنان عشایر در چند روز متوالی برای بافت آن تلاش می کنند تا برای تابستان خود پرچینی خنک کننده تهیه کرده و برای دام هایشان نیز به همین طریق حصاری خواهند ساخت تا در امان بمانند.

چیت به واسطه ی برگرفته شدن از طبیعت و استحکام و بافت فشرده در طول زمان کمتر فرسوده شده و همچنین به علت داشتن موی بز باعث دور شدن عقرب، حشرات و مار می شود و علاوه بر آن استحکام آن در مقابل باد و باران و جابجایی بسیار زیاد می باشد.

چیت از آن دسته ابزار زندگی عشایریست که همانند پارتیشن های امروزی عمل میکرده با این تفاوت که از دل طبیعت گرفته شده و نقش های آن ذهنی و نسل به نسل و سینه به سینه منتقل شده است.

نقش و نگار چیت ها معمولا خروس، ستاره، آهو، کبک و یا اشکال هندسی می باشد و ما در ابیات اصیل لری عاشقانه های بسیار دلربایی در خصوص لفظ چیت داریم و برای نوعروسان و تازه دامادها در روزگاران گذشته و در میان ایلیاتی ها داشتن تزئین آن بسیار لازم و ضروری بوده است.

چیت ها اندازه های مختلف دارند و بر اساس اینکه برای دور سیاه چادر یا آغل دام ها و یا حمام و یا غیره در سایزهای متفاوت بافته می شوند.

به امید روزی که تمامی خوبیهای نیاکانمان را سرلوحه ی زندگی قرار داده و با استفاده از ترکیب آن با صنعت و دانش  امروزی دستی برای به حرکت در آوردن چرخ پیشرفت کشورمان در زمینه های مختلف  باشیم.



لینک کوتاه مطلب: https://poldokhtarnews.ir/?newsid=1962

نظر دهید :

نام شما :*
ایمیل شما :
نظر شما :
کد را وارد کنید : *
عکس خوانده نمی‌شود