ماهِ انتظار، پاییزی سرد، پیش روی اقتصادِ ایران!

تاریخ انتشار : 6 مهر 1399, 13:39
انتخاباتِ ریاستِ‌جمهوری ایالات متحده آمریکا  ۱۳ آبان ماه ۱۳۹۹  برگزار خواهد شد. این انتخابات پنجاه و نهمین انتخاباتِ ریاستِ جمهوری ایالاتِ متحده آمریکاست.

شاید بی‌راه نباشد که این انتخابات را برای ایران،  مهم‌ترین انتخاباتِ ادوارِ ریاستِ جمهوری آمریکا بدانیم.  زیرا که تأثیرات عمیقی بر اقتصاد ایران برجای خواهد گذاشت. این انتخابات از ماه‌ها پیش، نگاه دولت‌مردان و کارگزاران اقتصادی ایران را به خود معطوف کرده است. لذا مهرماه جاری را می‌توان ماه «انتظارات تورمی» در اقتصاد ایران دانست. 

طی 2 سال اخیر و در پی خروجِ آمریکا از برجام و  اعمال تحریم‌های یک‌جانبه این کشور بر اقتصاد ایران، شوک‌های شدیدی به اقتصاد ایران وارد شده است. نوساناتِ شدیدِ نرخ ارز، تورمِ سرسام‌آور، نااطمینانی از آینده، خروج سرمایه‌ها از کشور، تعطیلیِ صنایع و کارخانجات، افزایشِ بیکاری، کاهشِ درآمد ملی، افزایشِ فاصله‌ي طبقاتی و... همه از تبعات این  تحریم‌هاست.

اما وعده‌ها و تهدیدات دو کاندیدایِ اصلی احزاب آمریکا یعنی جو بایدن دموکرات و دونالد ترامپ جمهوری‌خواه، فضای سنگین نااطمینانی را در  اقتصاد ایران به اوج خود رسانده است. تمدید، تشدید و یا تعلیق تحریم‌ها همه وابسته به نتیجه این انتخابات است. آن‌گونه که از فحوای کلام مقامات دولتی و فعالان اقتصادی کشور ایران برداشت می‌شود؛ همه «منتظرند» و برای رسیدن به پاسخ سوال «چه خواهد شد؟» اقتصاد ایران را رها کرده‌اند.

البته این امر  بی‌دلیل نیست زیرا سابقه‌ي انتخابات‌های آمریکا نشان می‌دهد که همواره یک پای ثابت رقابت‌های انتخاباتی آمریکا، موضوع ایران و نحوه‌ي تعامل و یا تقابل با این کشور  بوده است. لذا این‌که «چه کسی و با چه رویکردی در انتخاباتِ آمریکا پیروز خواهد شد؟» می‌تواند تأثیر شگرفی بر اقتصاد ایران برجای بگذارد.

نکته‌ي دیگر این‌که این نااطمینانی و ابهام صرفاً متوجه اقتصاد ایران نیست. بلکه بسیاری از کشورهای جهان از جمله چین، روسیه و حتا برخی کشورهای اروپایی نیز به‌خاطر پیگیری منافع خود در بازارهای بین‌المللی، «انتظار» این انتخابات را می‌کشند. صدالبته به‌خاطر وضعیت خطیر اقتصاد ایران، این انتخابات برای ایران حیاتی‌تر است.

چرا که کف‌گیر اقتصاد ایران به ته دیگ خورده است. کسری بودجه ایران به رقم بی‌سابقه 250 هزار میلیارد تومان (تقریباً معادل 50 درصد بودجه) رسیده است. کارهای عمرانی و زیرساختی در کشور تعطیل شده است. دولت دیگر حتا توانایی پرداخت حقوق کارمندان خود را نیز ندارد و برای این کار مجبور به واگذاری سهام شرکت‌ها و مستغلات خود شده است. 

به احتمال بسیار زیاد پیروزی مجدد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در  13 آبان ماه 99، می‌تواند وضعیت اقتصاد ایران را بغرنج‌تر کند. زیرا شواهد نشان می‌دهد که پس از رای‌آوری مجدد ترامپ، نه تنها فشار آمریکا بر اقتصاد ایران کمتر نخواهد شد، بلکه سایر کشورهای طرف تجاری اقتصاد ایران  نیز تحت فشار قرار خواهند گرفت تا مبادلات تجاری خود را با ایران به حداقل برسانند! لذا رای‌آوری مجدد ترامپ می‌تواند تحریم‌ها را از حالت یک‌جانبه، گسترده‌تر کرده و فشار بیش‌تری را بر اقتصاد پریشان و نابسامان ایران وارد کند.

این احتمال هم وجود دارد که برخی از کشورهای عضو سازمان ملل (مانند چین، روسیه و فرانسه) نیز که تمایلی به همراهی با سیاست‌های دولت آمریکا در قبال ایران ندارند، به همراهی با تحریم‌های آمریکا روی آورند! به عبارت دیگر، رای‌آوری دوباره ترامپ  می‌تواند موجب فعال‌سازی مکانسیم ماشه شود. واقعیت این است که آمریکا می‌تواند به‌رغم میل باطنی این کشورها، بخش خصوصی آن‌ها را با خود همراه کرده و اجازه‌ی تبادل تجاری را به آن‌ها ندهد. 

نکته‌ی قابل توجه این است که اقتصاد تمام کشورهای توسعه‌ یافته‌ی دنیا بیش‌تر در بخش خصوصی است تا دولتی. لذا دولت‌ها توانایی امر و نهی زیادی بر بخش خصوصی خود ندارند و به همین دلیل نمی‌توانند آن‌ها را به تبادل تجاری با کشور خاصی مجبور کنند.

از طرفی اکثر شرکت‌های خصوصی مطرح و توانمند در سطح بین‌المللی، پیگیر کسب منافع حداکثری خود از اقتصاد بزرگ آمریکا هستند لذا یقیناً حاضر نیستند به‌خاطر بازار نسبتاً کوچک ایران (در قبال اقتصاد بزرگ آمریکا) منافع خود را کاهش دهند و یا خود را در معرض تحریم دولت آمریکا قرار دهند.



دکتر مصطفی شکری/ دکترای اقتصاد / چاپ شده در سیمره 546 (3 مهرماه 99)


لینک کوتاه مطلب: https://poldokhtarnews.ir/?newsid=1906

نظر دهید :

نام شما :*
ایمیل شما :
نظر شما :
کد را وارد کنید : *
عکس خوانده نمی‌شود